©Guðmundur Engilbertsson 2013/2025
Orð af orði
  • Upphafssíða
  • Kynning
    • Umsagnir
    • Myndir
  • Grunnur
    • Rannsóknir - gildi orðakennslu
    • Kennslulíkan >
      • Námsferli >
        • Efniviður
        • Sundurgreining
        • Endurbirting
    • Heimildir og lesefni
    • Aðalnámskrá >
      • Skóli án aðgreiningar
      • Grunnþættir menntunar >
        • Læsi – sjálfbærni
        • Heilbrigði og velferð – sköpun
        • Lýðræði og mannréttindi – jafnrétti
  • Aðferðir
    • Lagskipting orðaforða og val orða fyrir kennslu
    • Flokkun orðakennsluaðferða
    • Markvisst skipulag orðakennslu
    • Samhengi aðferða
    • Nokkrar stakar aðferðir >
      • Orð dagsins
      • Orðhlutavinna
      • Orða- eða orðhlutavefur
      • Nýyrðasmíði
      • KVL
      • Spurningavefur
      • Krossglímur
      • Gagnvirkur lestur
      • Yndislestur
      • Hugtakagreining
      • Hugræn kortagerð
      • Orðaskjóður
      • Samræða til náms
  • Fyrirspurnir

Rannsóknir - mikilvægi orðakennslu

Hérlendis hefur Freyja Birgisdóttir (2016) skoðað tengsl milli ýmissa þátta og námsgengis íslenskra nemenda í lesskilningshluta PISA-prófsins sem lagt var fyrir árið 2012 og sýndu niðurstöður hennar að orðaforði veitti einna sterkasta forspá um gengi nemenda. Orðaforði þeirra sem náðu aðeins tveimur neðstu hæfniþrepum í lesskilningshluta PISA 2012 var slakur.

Í skýrslu Menntamálastofnunar (2017) um niðurstöður PISA 2015 segir að skýringu á slökum árangri bæði í lesskilningi og náttúrufræðilæsi megi rekja til slaks orðaforða og í skýrslu Menntamálastofnunar (2023) er ítrekað hversu mikilvægur orðaforði er fyrir þróun lesskilnings og að náms- og kennsluhættir hérlendis nái ekki nægilega vel til þeirra barna sem búa ekki yfir öflugum orðaforða á íslensku.

​Fjöldi erlendra rannsókna hefur einnig sýnt fram á sterk tengsl milli orðaforða og lesskilnings (Blachowicz og Fisher, 2015; Ganske, 2019; Graves, 2016). ​

​
Picture

Rannsóknir - áhrif orðakennslu á skilning og nám

Rannsóknir sýna að áhrif orðakennslu á lestur og nám eru mjög mikil (Hattie, 2009; Visible Learning Meta, 2024) og í ljósi þess er þarft að huga markvisst að orðaforða í kennslu. Mest eru áhrifin þegar hugað er að orðaforða námsgreina í efnislegu samhengi.  

Árangursríkasta orðakennslan snýr að vinnu með merkingu orða og efnislegt samhengi þeirra
(Stahl og Fairbanks, 1986) og af þeim sökum er mikilvægt að viðhafa markvissa orðakennslu í sem flestum námsgreinum.
​

Til þess að tryggja sem best að nám eigi sér stað verður orðakennslan að vera fjölbreytileg og eins ítarleg og þörf krefur. Hún þarf að hafa að markmiði að nemendur öðlist góðan skilning á orðum og hugtökum og geti tjáð sig um þau efnislega og með viðeigandi hætti. Orðaþekking ætti að vera breið og djúp og til þess að hún varðveitist í langtímaminni þarf orðanámið að vera fjölbreytilegt, títt og hverfast um samhengi.

​Orðaforði tengist árangri í lestri og námi og því er kennsla sem miðar að því að efla orðaforða nemenda mikilvæg (Guðmundur Engilbertsson, 2025). 


Picture
Powered by Create your own unique website with customizable templates.