©Guðmundur Engilbertsson 2013/2025
Orð af orði
  • Upphafssíða
  • Kynning
    • Umsagnir
    • Myndir
  • Grunnur
    • Rannsóknir - gildi orðakennslu
    • Kennslulíkan >
      • Námsferli >
        • Efniviður
        • Sundurgreining
        • Endurbirting
    • Heimildir og lesefni
    • Aðalnámskrá >
      • Skóli án aðgreiningar
      • Grunnþættir menntunar >
        • Læsi – sjálfbærni
        • Heilbrigði og velferð – sköpun
        • Lýðræði og mannréttindi – jafnrétti
  • Aðferðir
    • Lagskipting orðaforða og val orða fyrir kennslu
    • Flokkun orðakennsluaðferða
    • Markvisst skipulag orðakennslu
    • Samhengi aðferða
    • Nokkrar stakar aðferðir >
      • Orð dagsins
      • Orðhlutavinna
      • Orða- eða orðhlutavefur
      • Nýyrðasmíði
      • KVL
      • Spurningavefur
      • Krossglímur
      • Gagnvirkur lestur
      • Yndislestur
      • Hugtakagreining
      • Hugræn kortagerð
      • Orðaskjóður
      • Samræða til náms
  • Fyrirspurnir

Lagskipting – orð-a-lög​

Lagskipta má orðaforða eftir eðli og tilgangi orða, frá hinu einfalda og almenna til hins sértæka og flóknara.  

Beck o.fl. (2013) skipta orðaforðanum í mismunandi lög. Í fyrsta og neðsta lagi (e. tier 1) eru algengustu orðin, eins og mamma, barn og góð. Að jafnaði er ekki talin þörf á að kenna slík orð heldur er því treyst að nemendur tileinki sér þau óbeint. Það getur þó þurft að leggja áherslu á þann orðaforða þegar nemendur hafa ekki gott vald á honum. Í millilagi orðaforðans (e. tier 2) eru blæbrigðaríkari orð sem koma tiltölulega oft fyrir sjónir í ritmáli, eins og að krefjast, framkvæma og viðhalda. Það eru orð sem eru hagnýt og ganga gjarnan þvert á námsgreinar. Leggja ætti áherslu á slíkan orðaforða í kennslu. ​Í efsta laginu (e. tier 3) eru fágæt orð sem eru tengd sértækum fagsviðum, eins og samsætur, nefnuhraði og kúluskítur. Það eru orð sem ætti að kenna og læra í tengslum við viðeigandi fagsvið í samhengi við námsefnið.
​
Schmitt og Schmitt (2020) flokka orð á svipaðan hátt í þrennt. Í algengan almennan orðaforða, almennan námsorðaforða sem gengur þvert á námsgreinar (e. general academic) og tæknilegan orðaforða sem felur í sér sértækan námstengdan orðaforða (e. domain-specific). 
​

Picture

Val orða í kennslu

Samhljómur er um það meðal fræðafólks að mikilvægt sé að kenna námsorð sem ýmist ganga þvert á námsgreinar eða eru bundin tilteknum náms- eða fagsviðum (Beck o.fl., 2013; Blachowicz og Fisher, 2015; Graves, 2016; Marzano, 2004; Schmitt og Schmitt, 2020). Það er orðaforði sem er mikilvægur og hagnýtur í námi.
Powered by Create your own unique website with customizable templates.